III: Rituelen op macro-, meso- en microniveau 1-12













Rituelen worden ingedeeld in godsdienstige, politieke, alledaagse, cyclische en lichamelijke rituelen. Een indeling op basis van macro-, meso- en microniveau is ook denkbaar. Bij macroniveau denk ik aan rituelen die horen bij grote groepen (kasten), gemeenschappen (Jehova's), religies en godsdiensten. Bij mesoniveau gaat het om rituelen binnen groepen (beroepsgroepen, genootschappen, bendes, gezinnen etc.) gericht op het voorbestaan van de groep. Macht op basis van anciënniteit, gender en bezit is dan belangrijk. Ritueel als middel om via manipulatie van de context (tijd, plaats en ruimte etc.) macht te consolideren, machtsuitoefening te legitimeren, invloed uit te oefenen. In het ritueel als machtmiddel zitten opgeklopte tradities en futiele regels. Door pluriformiteit, inculturatie en de behoefte aan identiteit staan rituelen op mesoniveau sterk in de aandacht. Bij rituelen op het microniveau zoekt    het individu orde, structuur en zingeving. Een dagboek bijhouden.

De behoefte aan veranderingen van rituelen (eerwraak) en de vraag naar nieuwe rituelen (scheidingsceremonie) ontstaan vanuit microniveau. Weerstand tegen veranderingen in de rituelenpraktijk bestaat vooral op mesoniveau (ritueelgeweld). De invloed van medialisering (vulgarisering, verkitsching) is vooral op macro- en mesoniveau waarneembaar (sport). De spanning tussen toegenomen differentiatie en de zucht naar identificatie speelt bij rituelen op meso- en microniveau een rol (hoofddoek). Er lijkt sprake van een homogenisering van rituelen op macroniveau (pelgrimages, toerisme). Over deze dynamiek verder nadenken.