Seculier ritueel 9-11











Ik beschouw het ritueel als sleutel tot een cultuur. Beter gezegd, ik beschouw cultuur als uiting van een rituele praktijk. Beschaving gedijt op rituelen, is er zelfs op gebaseerd. Beschaving omschreven als gedeelde waarden en normen plus vorming (Bildung). Het woord rituaal betekent een ritueel schema, voorschrift of reglement. Het rituaal is opgeschreven (door scribalisten) om onderscheid tussen correcte en niet-correcte rituelen aan te geven (bijv. binnen Islam). Maar hetzelfde geldt voor Beatrix Ritsema met haar recente etiquette-boek. Een ritualist is kenner van de ritualen en ritualistisch betekent terug naar de letter, het oorspronkelijke voorschrift, het oerritueel of naar het traditionele ritueel. En een rituoloog heeft zich gespecialiseerd in rituelen. Rituaal, ritualistisch en rituologie hebben betrekking op heel veel meer dan religie en godsdienst.

Ik heb moeite met het woord seculier omdat het een scherp onderscheid veronderstelt tussen - kort gezegd - religie en de rest. Wat verstaan sommige onder een seculier ritueel (Goody)? Seculier betekent dan wereldlijk, profaan, buiten de religieuze orde op basis van de scheiding van kerk en staat. In een seculier ritueel is God, religie en geloof naar het privé domein verbannen. Seculier zo opgevat maakt een seculier ritueel bijna antireligieus. Kerkelijke rituelen zijn voor mij principieel identiek aan institutionele rituelen, corporate rituals. Of het om God of om Google gaat, in beide gevallen gaat het om iets bovennatuurlijks en gebruik ik de term super-natural-agent. Sacraliteit is een woord dat ook buiten religie en godsdienst toepasbaar is. Voor modernisten en verlichtingsfundamentalisten (Hirsi Ali) zijn seculiere rituelen even heilig als godsdienstige (sacrale) rituelen dat voor diep gelovigen zijn.