Het belang van een ieder 9-11









Wil je de functies van een ritueel begrijpen dan is het goed om alle betrokkenen goed in het vizier te krijgen. Zo is de betekenis van meelopen in een begrafenisstoet niet voor alle betrokkenen gelijk. Je kunt meelopen om bijvoorbeeld alleen maar door anderen bezoekers gesignaleerd te worden of om te zien wie er allemaal ook zijn.

Bij een plechtige openbare ceremonie zijn de belanghebbenden in vijf categorieën te onderscheiden: omstanders, geïnteresseerde toeschouwers, genodigden die de status van het geheel verhogen, de echte deelnemers, de buitenstaanders die commentaar leveren, de zaak valideren en de institutie die er baat bij heeft (kerk, bureaucratie, schouwburg, institutie). En de (weinig geïnteresseerde) omstanders, de zogenoemde outside beneficinary. Deze laatste categorie van belanghebbenden profiteert bijv. van de regen van de regenceremonie uitgevoerd ergens in een ver land. Vergelijk de deelnemers van deze regenceremonie met de deelnemers van een toneelstuk met de daarbij horende regisseur, spelers, toneelknechten, eregasten, zaal, pers en publiek op straat. Of een herdenkingsceremonie met ooggetuigen, overlevenden, nabestaanden, gasten, kinderen, deelnemers, toeschouwers, toeristen, pers, politie, passanten enz.

Het ritueel is als een orkest zonder dirigent. De performers zijn als de uitvoerende van een muziekstuk waarbij zij tegelijkertijd luisteraars zijn. Zij geven een 'gemeenschappelijke boodschap aan zich zelf' (Leach). Maar de deelnemers van 4 mei zeggen behalve aan elkaar ook aan anderen 'dit nooit meer'. Een witte mars geeft ook aan politiek Den Haag een gezagsondermijnend signaal af. Zonder aandacht van de media haakten vele deelnemers af waaruit zou kunnen blijken dat de boodschap aan anderen op de voorgrond stond. Of is er dan meer aan de hand?