De naturalisatieceremonie 8-11
De naturalisatieceremonie is een nieuw ritueel dat in korte tijd ontwikkeld moest worden. Op 24 augustus 2006 was de eerste landelijke Naturalisatieceremonie, vrijwillig. Datum is afgeleid van Nederlandse Grondwet Willem I. De tweede keer in 2007 was verplicht. Begin 2008 is besloten de dag naar 15 december, Koninkrijksdag te verplaatsen. Doel is een aparte nationale dag voor nieuwkomers die het staatsburgerschap krijgen (voor naturalisant, veelal eerste generatie immigrant en optanten die al langer in Nederland wonen) die naturalisatiebesluit resp. bevestiging van optieverklaring krijgen uitgereikt. Verplicht. De burgemeester leidt de ceremonie. Nieuwkomers kunnen echter niet maanden wachten op de ceremonie want zij hebben hun paspoort eerder nodig. Dus tussendoor ook kleinere ceremonies. In het buitenland bestaat al zoiets. Binnen de EU bestaat een ceremonie in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland en er buiten in Australië, Zuid-Afrika (eed met twee getuigen erbij), Canada en de VS. In Frankrijk komt een verplicht, landelijk uniform integratiecontract voor immigranten die de Franse nationaliteit krijgen. Een eed komt er niet. Alles onder leiding van prefect als vertegenwoordiger van de staat, een 'burgerboekje' en een film over succesvolle Fransen van allochtone herkomst. Aandacht voor vrijheid, gelijkheid en broederschap plus aan positie vrouwen en aan seculier karakter van de republiek. In onder meer Italië, Hongarije en de Tsjechische republiek is er een verplichte eedaflegging. In Verenigd Koninkrijk bestaat sinds 2002 een ceremonie onder leiding burgemeester. Daarbij eed aan de koningin afleggen, loyaliteitsverklaring aan de wet en het volkslied zingen. Duurt een uur. Hun eed luidt: I will give my loyalty to the United Kingdom and respect its rights and freedoms. I will uphold its democratic values; I will observe its laws and fulfill my duties and obligations as a British citizen. In Canada is het een burgerschapsceremonie na het halen van het examen. Veel gasten, familieleden en pers. Burgemeester leidt de ceremonie. Eed op koningin van Engeland, certificaat, volkslied, lokale politiechef opent en sluit ceremonie. Australe sinds 2001 een 'citizen day' op 17 september. Eed met of zonder God. Alle Australiërs kunnen dan stil staan bij de waarden van het Australische burgerschap. De ceremonie in de VS wordt afgenomen door rechter in rechtbank. Afleggen van eed en ontvangst certificaat ter bevestiging van hun Amerikaans burgerschap. Feestelijk geheel. Oath of Allegiance in de VS is zeer patriottistisch: I hereby declare, on oath, that I absolutely and entirely renounce and abjure all allegiances and fidelity to any foreign prince, potentate, state, or sovereignty, of whom or witch I have heretofore been a subject or citizen: that I will support and defend the Constitution and the laws of the United States of America against all enemies, foreign and domestic; that I will bear true faith and allegiance to the sane; that I will bear arms on behalf of the United States when required by law; that I will perform non-combatants service in the Armed Forces of the United States when required by the law; that I will perform work of national importance under civilian direction when required by the law; and that I take this obligation freely, without any mental reservation of purpose of evasion; so help me God.
In Nederland is de verklaring van verbondenheid uit de Rijkswet op het Nederlanderschap conditio sine qua non voor de verkrijging van het Nederlanderschap door de aspirant-Nederlander. De verklaring èn het afleggen onderstrepen het moment van verkrijging van Nederlanderschap. Het is een statusbepalende rechtshandeling. Samen met de optiebevestiging en uittreksels van de naturalisatiebesluiten legt de nieuwe Nederlander de verklaring van verbondenheid af. Verklaring van weloverwogen loyaliteit aan een aantal kernwaarden, je verbind je aan de waardegemeenschap. Individuele uiting van respect voor de wet en belofte plichten na te komen. Plichten zijn belangrijker dan rechten (rite de passage legt nadruk op plichten). Ook tweede generatie migranten die zich al Nederlander voelen, moeten meedoen. Het gaat immers om de symboliek. Verklaring van burgerzin met sterk symbolische lading. De ceremonie bekrachtigt de afsluiting van het inburgeringtraject (beheersing Nederlandse taal en kennis van Nederlandse samenleving). Het gaat niet aan uit te leggen dat het Nederlanderschap kan worden ontnomen als je je niet aan de plichten houdt; is van totaal andere orde. Elke Nederlander heeft dezelfde verantwoordelijkheid tegenover de wet, ongeacht de wijze waarop hij het Nederlanderschap heeft verkregen. Tijdens de ceremonie zijn begrippen als valse verklaringen irrelevant, meineed onzinnig. Vergelijk huwelijksbelofte. Verklaring is symbool van integratie. Deze persoonlijke verklaring drukt respect voor de rechtsorde uit en de belofte de plichten te vervullen die voortvloeien uit het Nederlanderschap. Geldt voor hele Koninkrijk dus incl. Ned. Antillen en Aruba.
Drie aspecten die in de ontstaansgeschiedenis interessant zijn: wettelijke verankering, inhoud kernverklaring, de toevoeging aan de verklaring. Zou eerst ministeriele regeling worden, daarna algemene maatregel van rijksbestuur (AMvB) maar uiteindelijk in de Rijkswet op het Nederlanderschap van 2008. Inhoudelijk is de kernverklaring steeds korter en krachtiger: eerst met verwijzing naar democratie en vrijheid, vervolgens alleen grote nadruk op plichten en tenslotte zowel vrijheid, rechten en plichten. Eerst: Ik verklaar dat ik de Nederlandse rechtsorde respecteer en beloof de plichten die het staatsburgerschap met zich meebrengt getrouw te vervullen. En desgewenst de toevoeging van: Zo waarlijk helpe mij God almachtig. (Wijziging Rijkswet op het Nederlanderschap 13-11-2006). Uiteindelijk 2008: Ik zweer (verklaar) dat ik de grondwettelijke orde van het Koninkrijk der Nederlanden, haar vrijheden en rechten respecteer en zweer (beloof) de plichten die het staatsburgerschap met zich meebrengt te vervullen. Gevolgd door de verplichte toevoeging van eed resp. belofte volgens de Eedswet van 1911: Zo waarlijk helpe mij God almachtig, of: Dat verklaar en beloof ik. De eed of belofte van trouw aan de koning/koningin is er door de TK uit gelaten; heel opvallend omdat overtuigde republikeinen wel deze eed of belofte afleggen als ze minister, Kamerlid, rechter of militair worden. Samengevat gaat het om het volgende: serieus je best doen een goede burger van Nederland te zijn. Eigen identiteit, burgerschap en goede fatsoen- en omgangsnormen. Opvallend dat God eerst facultatief en later verplicht erbij is gekomen.
De ceremonie, ik heb er diverse meegemaakt is een rite de passage. Het is een naturalisatie-rite, geen rite van volwassenwording immers die is onherroepelijk. Er wordt een geritualiseerde verklaring afgelegd binnen een overgangsritueel want het betreft een overgang waarvoor je kiest. Voorafgaande inburgering met examen en bereidheidverklaring gevolgd door de verklaring van verbondenheid, is meer een proces van gelijkmaken, van liminaliteit, op weg naar de komende verankering in de Nederlandse samenleving. Tijdens ceremonie geen gedetailleerde toespraken, roepen alleen maar vragen op. Met opzet ambigu houden, voor tweeërlei uitleg vatbaar, dubbelzinnig, meerduidig, overal- en nergens zijn, ontwortelt. Construeren op basis van erkenning van groepsidentiteit samen met individuele verscheidenheid, multiculturaliteit op basis van gastvrijheid zonder cultuur relativisme, met nadruk op pluriformiteit die de roep om getuigenissen oproept, convergentie, collage, assemblage en montage, richting gevende cultuur en geloofwaardig canon. Wederkerigheid van 'nieuw' naar 'oude nieuwe' en 'oude' en, omgekeerd. Dus naturalisatiedag moet pars pro toto zijn, het moet staan voor meer dan naturalisatie alleen. Dus eventuele ontwikkeling van naturalisatiedag via staatsburgerschapdag naar burgerschapdag voor alle Nederlanders, nieuwe, oude nieuwe en oude. Dan wordt het een soort van vormsel, bevestiging, bar mitswa, Jugendweihe, verklaring van burgerschap. Tegen burgerschapsceremonie/dag/feest gelden de volgende argumenten: tweedeling van mensen die moeten en die mogen komen, tweedeling migranten en niet-migranten, deel is pragmatisch (wil paspoort), deel is ideologisch (patriottisme). Organisatie veel complexer, gedoe rond Koningin, Bijbel, Wilhelmus etc. Kans op verwatering en vulgarisering. We hebben al Koninginnedag. Weer een nationale vrije dag erbij. Mijn voorstel is: geef naturalisatieceremonie de tijd, laat er eerst een traditie uit ontstaan, houdt het buiten het politieke gedoe (PVV) en til het uit boven de actualiteit. Ik leg nadruk bij de naturalisatieceremonie op een robuust ritueel met centrale kern. Toespraak waarin nadruk op gedeelde verhalen. Woorden als waarden en normen, rechten en plichten gebruiken. Clichés niet vermijden vooral niet omdat ze zelden tot analyse uitnodigen. Wettelijke aspecten benadrukken, waardigheid, 'gevuld' burgerschap met rechten en vooral ook plichten. Patriottistisch zonder nationalisme. Dus met driekleur, foto koningshuis, sobere erewacht, muziekkapel en andere nationale symbolen, in aanwezigheid van voorbeeld helden. Veel handelingen die bij een ritueel horen als gepaste kleding, staande wachten, plechtig naar voren lopen, rechterhand geven (en niet moeilijk doen als daar bezwaar tegen bestaat), eventueel officiële groepsfoto met de 'de burgermeester, gever van het staatsburgerschap' in het midden etc. Vergeet Europese dimensie niet. Zijn er straks bijv. Poolse Europeanen? Dus Polen die door Europa inclusief Nederland heen trekken en niets voor Nederlanderschap voelen. Terminologie belangrijk: Turkse Nederlanders, Marokkaanse Nederlanders etc. en Turks-Nederlandse nieuwkomers en dus woorden als allochtoon, autochtoon, Westerse immigrant etc. uitsluipen. Nieuwkomer (tweede generatie is niet 'gekomen') of nieuwe Nederlander (Van der Laan). Het woord migrant roept associaties op met tijdelijkheid, passant, stateloos, zonder huis en haard, vertrekt weer, blijft in beweging, je hoort er niet bij. Cadeaus en iets lekkers zijn onvermijdelijk.
Als ritueelcriticus stel ik voor op te passen met folkloristische uitingen, kijk uit voor verleuking met oranjebitter. Dus liever geen achtergrondmuziek, gaan zitten waar je maar wilt, mobieltjes die afgaan, persfotografen die rond hollen, reclame, overmatig eten en drinken. Eventueel protest of demonstratie tijdens ceremonie mag onderdeel van ceremonie zijn. Dus spelelementen als petitie aanbieden, spandoek in overleg opgespannen etc. zijn volgens mij wel mogelijk.
.JPG)